Ռալֆ Սեզարի Յիրիկյան (նոյեմբերի 16, 1967, Բեյրութ, Լիբանան), հայ գործարար, «ՎիվաՍել-ՄՏՍ»-ի նախկին գլխավոր տնօրեն, 2023 թվականի մարտի 1-ից՝ Յուքոմ գլխավոր տնօրեն։

Կենսագրություն

Ծնվել է 1967 թվականի նոյեմբերի 16-ին Լիբանանի Բեյրութ քաղաքում։ 1987 թվականին ընդունվել է Բեյրութի ամերիկյան համալսարան, որն ավարտել է 1991 թվականին՝ ստանալով տնտեսագիտության բակալավրի կոչում։ 1992 թվականին ստացել է նաև նույն համալսարանի գործարար կառավարման բակալավրի կոչում։

1991-1992 թվականներին Ռալֆ Յիրիկյանն աշխատել է Բեյրութի ամերիկյան համալսարանի «Ջաֆետ» գրադարանում՝ որպես փաստաթղթերի բաժնի օգնական, այնուհետև՝ Լիբանանի «Ջորջ Մաթթա իսթեբլիշմենթ» ընկերությունում՝ որպես համակարգչային օպերատոր։ 1993 թվականին աշխատել է Կատարի «Ալ Մահա գրուպ հոլդինգս» ընկերության նախագահի գործադիր քարտուղար, իսկ 1994 թվականին՝ Կիպրոսի «Նասսեր, Ղաթթաս և Կո» ընկերության կառավարման խորհրդատուի օգնական^]։

1994-1996 թվականներին Ռալֆ Յիրիկյանը զբաղեցրել է «Ալ Մահա գրուպ հոլդինգս» ընկերության հավաքագրման վարչության ղեկավարի պաշտոնը։ 1997-1999 թվականներին եղել է Կիպրոսի «Նասսեր, Ղաթթաս և Կո» ընկերության բաժանորդների սպասարկման վարչության ղեկավար։ 1999-2001 թվականներին Ռալֆ Յիրիկյանը պաշտոնավարել է Լիբանանի «ԼիբանՍել» ընկերությունում՝ որպես ադմինիստրատիվ բաժնի տնօրեն։

Գործունեությունը Հայաստանի հեռահաղորդակցության ոլորտում

Ռալֆ Յիրիկյանը Վիքի Ճամբարում

2004 թվականի նոյեմբերից մինչև 2022 թվականի հունիսը Ռալֆ Յիրիկյանը «ՎիվաՍել-ՄՏՍ» (ՄՏՍ Հայաստան ՓԲԸ) ընկերության գլխավոր տնօրենն էր: Ռալֆ Յիրիկյանի ղեկավարությամբ ՎիվաՍել-ՄՏՍ-ն էապես փոխել է Հայաստանի հեռահաղորդակցության ոլորտի շուկան^[3]։ Նորարարական մի շարք լուծումների շնորհիվ ՎիվաՍել-ՄՏՍ-ը զգալիորեն ընդլայնել է հայաստանյան սպառողին հասանելի ծառայությունների տեսականին։ 2009թ.-ի ապրիլի 17-ին ՎիվաՍել-ՄՏՍ-ն առաջինը Հայաստանում գործարկում է 3G (երրորդ սերնդի) ցանցը՝ UMTS/HSPA տեխնոլոգիայով՝ ազդարարելով երկրում հեռահաղորդակցության ոլորտի զարգացման նոր փուլի սկիզբը։ Սկզբնական շրջանում այդ ծառայություները հասանելի էին Հայաստանի երեք խոշոր քաղաքներում՝ մայրաքաղաք Երևանում, Գյումրիում և Վանաձորում։ 3G ցանցի գործարկումը ստեղծում է բիզնեսի և ամենօրյա հաղորդակցման նոր հնարավորություններ։

Ընկերությունն այսօր ունի շուրջ 1300 աշխատակից։ ՎիվաՍել-ՄՏՍ-ը այսօր հանդիսանում է հանրապետության խոշորագույն հարկ վճարողներից մեկը^]։

ՎիվաՍել-ՄՏՍ-ը Հայաստանի առաջին բջջային օպերատորն է, որը ՀԾԿՀ-ի կողմից ստացել է ռադիոհաճախականությունների օգտագործման թույլտվություն՝ 4-րդ սերնդի LTE ցանցի կառուցման նպատակով։ ՎիվաՍել-ՄՏՍ-ի LTE ցանցի կոմերցիոն ներդրման շնորհիվ Հայաստանը դասվել է 4G ցանց ներդրած փոքրաթիվ երկրների շարքին։ Ինչպես և երկրի բնակելի տարածքի ավելի քան 98%-ում ծածկույթ ապահովող 2G և 3G ցանցերի դեպքում, որոնք ամենաընդարձակն են Հայաստանում, ՎիվաՍել-ՄՏՍ-ի LTE՝ 4-րդ սերնդի ցանցը նույնպես աստիճանաբար հասանելի է դառնում Հայաստանի ամբողջ բնակչությանը։ Այժմ, 4G/LTE ցանցը հասանելի է բնակչության 52.5% տոկոսին։

«Ookla» ընկերության «Speedtest» հեղինակավոր հավելվածի հաշվարկներով՝ ՎիվաՍել-ՄՏՍ-ի բջջային ցանցը ճանաչվել է ամենաարագագործը Հայաստանում։ 

Ռալֆ Յիրիկյանի ղեկավարությամբ ՎիվաՍել-ՄՏՍ-ը դարձավ կորպորատիվ պատասխանատվությամբ առաջնորդվող առաջին կազմակերպությունը մեր երկրում^[։ Ընկերությունը հսկայական միջոցներ է ներդրել առողջապահական, մշակութային, գիտական, բնապահպանական, կրթական բնագավառներում, ինչպես նաև գյուղական ենթակառուցվածքային նորարարական նախագծերի իրականացման ուղղությամբ։

Ռալֆ Յիրիկյանը հրավիրյալ բազմաթիվ դասախոսություններով հանդես է գալիս ակադեմիական, գործարար լսարանների առջև, ինչպես նաև տեխնոլոգիաների ոլորտի մի շարք ֆորումներում։

2022 թվականի հունիսին Ռալֆ Յիրիկյանը հեռացավ ՎիվաՍել-ՄՏՍ-ից՝ կենտրոնանալու սեփական բիզնեսում։ Այս քայլի իրական պատճառները չեն հաղորդվում։

2023 թվականի մարտի 1-ին Ռալֆ Յիրիկյանը նշանակվեԼ Է Յուքոմ ընկերության գլխավոր տնօրենի պաշտոնում^։

Գիտական աստիճանների, պետական պարգևների (մեդալներ) ցանկ

·         Պատվո շքանշան` տրված ՀՀ նախագահի կողմից

·         «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար 2-րդ աստիճանի շքանշան» ՝ ՀՀ նախագահի կողմից

·         Մովսես Խորենացու մեդալ Հայաստանի հանրապետության նախագահի կողմից

·         «Մեսրոպ Մաշտոց» շքանշան` տրված ԼՂՀ նախագահի կողմից

·         «Անանիա Շիրակացի» մեդալ ԼՂՀ նախագահի կողմից

·         Մարշալ Գեորգի Ժուկովի անվան շքանշան ՌԴ նախագահի կողմից

·         Ռուսաստանի Դաշնության կառավարական` Վալերի Բրյուսովի անվան մեդալ

·         «Լիբանանի Հանրապետության Նախագահական զրահ» շքանշան` տրված Լիբանանի Հանրապետության նախագահ գեներալ Միշել Սուլեյմանի կողմից

·         ՀՀ վարչապետի հուշամեդալ

·         Հուշամեդալ Ռալֆ  Յիրիկյանին՝ շնորհված Լեռնային Ղարաբաղի հանրապետության վարչապետի կողմից

·         «Գրիգոր Լուսավորիչ» շքանշան Ամենայն Հայոց կաթողիկոսի կողմից

·         ՀՀ Ազգային ժողովի Պատվո շքանշան

·         «Գարեգին Նժդեհի» շքանշան ՀՀ ՊՆ կողմից

·         «Մանթաշյանց Ասպետ» պատվո ադամանդյա շքանշան` շնորհված ՀՀ Մշակույթի նախարարության և «Ոսկե ծիրան» կինոփառատոնի կողմից

·         «Մանթաշյանց Ասպետ» արծաթե շքանշան

·         Պետրոս Մեծի I աստիճանի շքանշան

·         «ՀԱՕԿ-ի ոսկե շքանշան»` տրված Հայաստանի ազգային օլիմպիական կոմիտեի կողմից

·         «Մանթաշյանց Ասպետ» ոսկե շքանշան «Ոսկե Ծիրան» փառատոնի կողմից

·         Ռուսաստանի վաստակավոր ինժեների շքանշան և պատվավոր կոչում շնորհելու մասին դիպլոմ՝ Ռուստաստանյան ճարտարագիտական ակադեմիայի նախագահության կողմից

·         Տիգրան II Մեծի մեդալ

·         «Մանթաշյանց Ասպետ» պլատինե մեդալ

·         «Հակոբ Մեղապարտի» մեդալ

·         «Ծովակալ Իսակով» մեդալ` ՀՀ ՊՆ-ի կողմից

·         ՀՀ Պաշտպանության նախարարության «Վազգեն Սարգսյան» մեդալ

·         ՀՀ Պաշտպանության նախարարության հոբելյանական մեդալ «ՀՀ Զինված ուժեր 20 տարի»

·         ՀՀ Պաշտպանության նախարարության` «Անդրանիկ Օզանյան» մեդալ

·         «Դրաստամատ Կանայան» մեդալ՝ Հայաստանի Հանրապետության պաշտպանության նախարարության կողմից

·         ՀՀ մշակույթի նախարարության Ոսկե մեդալ

·         ՀՀ Մշակույթի նախարարության պատվոգիր և «Գրիգոր Նարեկացի» հուշամեդալ

·         Գերատեսչական ոսկե մեդալ` ՀՀ բնապահպանության նախարարի հրամանագրով

·         ՀՀ Կրթության և գիտության նախարարութան ոսկե մեդալ

·         Գյուղատնտեսության նախարարության ոսկե մեդալ`  «Գյուղատնտեսական նվաճումների համար»

·         ՀՀ Սփյուռքի նախարարության «Պողոս Նուբար» մեդալ

·         ՀՀ Տրանսպորտի և կապի նախարարի հուշամեդալ

·         ՀՀ Սպորտի և երիտասարդության հարցերի նախարարության ոսկե մեդալ

·         «Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության Պաշտպանության բանակի հուշամեդալ»

·         ՀՀ Ոստիկանության մեդալ համագործակցության համար

·         ՀՀ ոստիկանության պետի` «Մարտական զորակցություն» մեդալ

·         «Երևանի զինանշան» հուշամեդալ` Երևանի քաղաքապետի կողմից

·         Երևանի քաղաքապետի ոսկե մեդալ

·         ՀՀ Արարատի մարզպետի մեդալ և պատվոգիր

·         ՀՀ Գիտությունների Ազգային Ակադեմիայի ոսկե  մեդալ

·         Հայաստանի թատերական գործիչների միության մեդալ

·         «Խաչակիր» ոսկե հուշամեդալ, «Խաչակիր» մշակութային հասարարական կազմակերպության խորհուրդ

·         «Գթասրտության նվիրյալ» հուշամեդալ` Հայաստանի Ֆրիտյոֆ Նանսեն հիմնադրամի հոգաբարձուների խորհրդի կողմից

·         Մեդալ «Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս Վազգեն Առաջին»` տրված «Մաշտոց» կրթամշակութային կենտրոնի կողմից

·         Ոսկե մեդալ` տրվող Հայոց ցեղասպանության թանգարան-ինստիտուտին աջակցություն ցուցաբերած բարերարներին

·         Պատվո մեդալ` Համահայկական խաղերի համաշխարհային խորհրդի կողմից

·         Հուշամեդալ «ԽՍՀՄ օդաչու-տիեզերագնաց, Խորհրդային Միության կրկնակի Հերոս` Վիկտոր Վասիլյեվիչ Գորբատկո»

·         «Առնո Բաբաջանյանի անվ. մրցանակի դափնեկիր» ոսկե մեդալ

·         Ոսկե մեդալ և պատվոգիր Հայաստանի արդյունաբերողների և գործարարների (գործատուների) միության կողմից

·         ԱրՊՀ ոսկե մեդալ

·         Ավրորա Մարդիգանյանի անվան հուշամեդալ` Հայոց ցեղասպանության թանգարան-ինստիտուտի կողմից

·         «Ոսկե Արագած» մեդալ՝ «Եվրասիա» բարեգործական հասարակական կազմակերպությունից

·         Վուդրո Վիլսոնի անվան առաջին կարգի հուշամեդալ՝ Արևմտյան Հայաստան պետության Գիտությունների ազգային ակադեմիայի նախագահության կողմից

·         Ստեփանակերտ քաղաքի պատվավոր քաղաքացու մեդալ, ԼՂՀ

·         «Երկրի առաջին տիեզերագնաց Յու. Ա. Գագարին» մեդալ` Ռուսաստանի տիեզերագնացության ֆեդերացիայի կողմից

·         Հայաստանի Զինված Ուժերի խորհրդանիշ

·         Արտաշես I մետաղադրամ

·         Գորիսի պետական համալսարանի գիտխորհրդի որոշմամբ` համալսարանի «Պատվավոր դոկտորի» կոչում

·         Ռուսաստանի բնական գիտությունների ակադեմիայի հայկական մասնաճյուղի պատվավոր դոկտորի կոչում

·         Բնական գիտությունների եվրոպական ակադեմիայի (Հանովեր, Գերմանիա) պատվավոր ակադեմիկոսի կոչում

·         Ֆիզիկական կուլտուրայի հայկական պետական ինստիտուտի պատվավոր պրոֆեսորի կոչում` ինստիտուտի գիտական խորհրդի  որոշմամբ

·         Վանաձորի պատվավոր քաղաքացու կոչում

·         «Երևանի Պատվավոր Քաղաքացի» կոչման վկայական Ռալֆ Յիրիկյանին՝ շնորհված Երևան քաղաքի ավագանու որոշմամբ

·         Լեռնային Ղարաբաղի հանրապետության Մարտակերտի քաղաքային համայնքի պատվավոր քաղաքացու կոչում

·         «Տարվա մարդ» պատվավոր կոչում` շնորհված «Հայաստանի Ոսկրածուծի դոնորների ռեեստր» հիմնադրամի Հոգաբարձուների խորհրդի կողմից

·         Ուռուցքաբանության ազգային կենտրոնի «Մեծ բարեկամ»-ի պատվավոր կոչում

·         Հայաստանի սպառողների ազգային ակադեմիայի Նախագահության պատվավոր անդամի կոչում

·         «Կորպորատիվ պատասխանատվության ազգային փարոս» անվանակոչումը` «Տարվա լավագույն ապրանքանիշ» համաժողովրդական քվեարկությամբ ազգային մրցանակաբաշխության շրջանակներում

·         Թեքեյան մշակութային միություն Լոնդոնի «Թեքեյան խնամակալ մարմնի» մրցանակ «Հանրօգուտ գործունեության համար»

·         «Հեռուստատեսության բարեկամ» մրցանակ

·         «Աշխատավայրը հաշմանդամություն ունեցող անձանց կարիքներին հարմարեցնելու և նրանց աշխատանքի ընդունելու համար» մրցանակ` «Հույսի կամուրջ» եւ «Առաքելություն Արևելք» ՀԿ-ների, և ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարության կողմից

·         «Սպասարկման լավագույն մշակույթ» մրցանակ` Սպառողների ազգային ասոցիացիայի կողմից

·         «Տարվա լավագույն հասարակական գործիչ», «ԱՍ» մրցանակաբաշխություն, «Անալիտիկա» կենտրոն

·         «Մերկուրի» մրցանակ ՀՀ առևտևաարդյունաբերական պալատի որոշմամբ

·         «Տարվա բիզնես անհատականություն» մրցանակ Ռալֆ Յիրիկյանին (Հայկական առևտրային ցանցի երրորդ մրցանակաբաշխություն)

·         Հայաստանի ամերիկյան համալսարանի Բիզնեսի և գործարար կառավարման ֆակուլտետի կողմից հիմնված` «Բիզնես առաջնորդության» մրցանակ

·         Շուշի քաղաքի պատվավոր քաղաքացու պատվոգիր, ԼՂՀ

·         Եղեգնաձորի պատվավոր քաղաքացու վկայական, Վայոց Ձորի մարզ

·         Պատվավոր Ուրցաձորցու վկայական, Արարատի մարզ

·         Զովաբեր Համայնքի պատվավոր քաղաքացի, Գեղարքունիքի մարզ

·         Դիլիջանի պատվավոր քաղաքացու վկայական, Տավուշի մարզ

·         Մովսես գյուղի պատվավոր քաղաքացու վկայական, Տավուշի մարզ

·         Պատվոգիր` տրված Հայկական աստղագիտական ընկերության կողմից։ Շնորհվել է Միջազգային աստղագիտական տարվա կապակցությամբ

·         Պատվոգիր «Իրավունք» թերթի կողմից` ՀՀ-ում լավագույն տնտեսական գործիչ ճանաչվելու կապակցությամբ

·         Բնապահպանական պատվոգիր` World Land Trust-ի կողմից

·         Հատուկ պատվոգիր Սպառողների ազգային ասոցիացիայի կողմից

·         Եղեգնաձորի պատվավոր քաղաքացու վկայական, Վայոց Ձորի մարզ

·         Գերազանցության վկայական Logos EXPO-ի կողմից` հայաստանյան բաժանորդներին շարժական հեռախոսակապի բարձրորակ ծառայություներ մատուցելու համար

·         «ՄԻԱՎ/ՁԻԱՀ-ի խնդրի ջատագով» վկայական` ՁԻԱՀ-ի խնդրի ջատագովության խմբի կողմից

·         «Տարվա բարերար» վկայական, քաղաքական-հասարակական «ԱՍ» մրցանակաբաշխություն

·         Վկայական` Ինֆորմատիզացիայի միջազգային ակադեմիայի կողմից, Մոնրեալի գլխավոր գրասենյակ, Կանադա (ՄԱԿ-ի տնտեսական և սոցիալական խորհրդի գլխավոր խորհրդակցական կարգավիճակ), Ակադեմիայի պատվավոր անդամ Ռալֆ Յիրիկյանին

·         Ռուսաստանի ճարտարագիտական ակադեմիայի արտասահմանյան անդամի դիպլոմ

·         Պատվավոր դիպլոմ Ռալֆ Յիրիկյանին տեղեկատվական համակարգերի և հեռահաղորդակցության զարգացման գործում ունեցած մեծ ներդրման համար՝ Ռուսաստանի Դաշնության Միջազգային ճարտարագիտական ակադեմիայի նախագահ Բ.Վ. Գուսևի կողմից

·         Շնորհակալագիր` Հայոց ցեղասպանության թանգարան-ինստիտուտին աջակցելու նպատակով իրականացված նվիրատվության համար

·         Բնության պահպանության միջազգային միության Նիդերլանդների ազգային կոմիտեի (IUCN NL) կողմից տրված հավաստագիր

·         Վայրի բնության և մշակութային արժեքների պահպանման հիմնադրամի (FPWC) կողմից տրված հավաստագիր